Dit voorstel betreft de Nederlandse bijdrage aan het internationaal vergelijkende onderzoek Programme for International Student Assessment (PISA-2018). Sinds 2000 wordt om de drie jaar in kaart gebracht in hoeverre 15-jarige leerlingen voorbereid zijn op het functioneren in de huidige kennismaatschappij. In PISA-2018 worden leerlingen digitaal getoetst in de mate waarin zij hun vaardigheden in lezen, rekenen/wiskunde en natuurwetenschappen kunnen toepassen in dagelijkse situaties. In PISA-2018 is het hoofdthema leesvaardigheid. Binnen deze vakken, maar ook in aanvullende modules, wordt daarnaast aandacht aan nieuwe, zogenoemde 21e eeuwse vaardigheden besteed. In PISA-2018 is daarom het extra domein ?wereldburgerschap? aan het instrumentarium toegevoegd. Naast het toetsen van leerlingen worden niet-cognitieve onderwijsopbrengsten (attitudes, gedrag) van leerlingen gemeten. Door middel van vragenlijsten op land-, school- en leerlingniveau wordt informatie verzameld over de onderwijscontext waarin leerlingen deze vaardigheden leren. Het onderzoeksteam is een consortium gevormd uit onderzoekers van de Universiteit Twente, de Radboud Universiteit, het Instituut voor Toegepaste Sociale Wetenschappen (ITS) en het Expertisecentrum Nederlands (EN). Deze instellingen hebben ruime ervaring met de uitvoering van grootschalig internationaal vergelijkend onderzoek en met het analyseren van en publiceren over deze data.

Er bestaat een sterk verband tussen de opbrengstgerichtheid van scholen en de lees-leerresultaten van leerlingen. Een opbrengstgerichte aanpak veronderstelt dat scholen met behulp van assessments (toetsmetingen) informatie verzamelen over het lees-leerproces en dat zij op basis van deze informatie het lees-leertraject afstemmen op de leerling. In de praktijk blijken scholen het lastig te vinden om het leesonderwijs vorm te geven op basis van toetsresultaten. Waar toetsresultaten op dit moment zicht geven op de leesontwikkeling van leerlingen in relatie tot leeftijdgenoten en het referentiekader, willen leerkrachten juist informatie hebben over het zorg- en instructieniveau van leerlingen. Alleen dan kunnen zij het leesonderwijs optimaal laten aansluiten bij de leerbehoeften van de leerlingen in de klas. Onderzoek laat zien dat dynamic assessments waarbij naast de actuele leerprestaties ook het leervermogen in kaart wordt gebracht kunnen helpen bij het plannen van leertrajecten op basis van toetsresultaten. Het belangrijkste voordeel van dynamic assessment is dat de methodiek procesgerichte informatie oplevert die gerelateerd is aan de leerstof en daardoor direct bruikbaar is om het leerproces te analyseren en bij te sturen. In dit onderzoek ontwikkelen we een computer-assisted dynamic assessment voor het evalueren en plannen van lees-leertrajecten in het basisonderwijs. Bij de ontwikkeling vatten we leesvaardigheid op als een interactief proces, waarin zowel lagere-orde kennis (decodeervaardigheid, woordenschat) als hogere-orde processen (zins- en tekstbegrip) betrokken zijn. De dynamic assessment beoogt deze elementen in samenhang te meten en te analyseren. De effectiviteit van de dynamic assessment wordt onderzocht in groep 4, 6 en 8 van het basisonderwijs.

The Education Inspectorate annually assesses the knowledge and skills of students in grade 6 of primary education in areas of learning that have been designated as core objectives. After a pilot in 2022, the knowledge, skills and attitudes of students in the field of Life and Science will be measured in the spring of 2023. Questionnaires also collect information about characteristics of participating pupils, teachers and schools. Part of the research is also an in-depth, qualitative measurement to gain insight into the factors that promote and hinder the design of effective education in the field of Life and Science.

Acquisition of reading comprehension is a major aim of primary education. However, research on its development and effective methods for its enhancement are scarce. This interlinked project contains three part-projects aiming at a common longitudinal data base and a common intervention study. In the longitudinal study the cognitive and non-cognitive skills are examined that foster reading comprehension development and its interplay with vocabulary acquisition. Effects of working memory, syntactic awareness, comprehension skills, reading strategies and motivation for reading are considered. In the intervention study it is examined whether an intervention for reading comprehension should be focused on reading strategies, or on vocabulary acquisition. Interventions implementing each method and an intervention that combines these methods are compared. The longitudinal study serves as a control group. Finally, the moderating effects of the teacher (quality of instruction, relations with students) and of specific child characteristics on the effects of the interventions are considered.

Several secondary schools established transition classes to support gifted students in the transition from primary- to secondary education. These classes focus on gifted students who have the cognitive potential to successfully complete pre-academic education, but experience social-emotional and meta-cognitive challenges due to, for example, their young age or primary education that did not fit their needs. In this project we map the goals and methods of transition classes and the characteristics of their students. We evaluate how these students develop during and after the transition class, and whether and how transition classes contribute to promising school careers of gifted students.